21 mei 2014 | Soest

Cees Verweij op Ledenraad KVGO: &#822Print Pakt”

Welkom in Soest. Het is vandaag 21 mei. Morgen vinden in ons land de verkiezingen voor het Europees parlement plaats. De uitslag zal mede bepalen in welke richting en in welk tempo Europa zich blijft bewegen.

Net nu de grootste financiële en sociale crises aan de zuidkant van Europa enigszins tot rust lijken te komen, is de Oekraïne het nieuwe kruitvat. De hoofdstad Kiev ligt op nog geen 1.800 kilometer bij ons vandaan: nog geen 3 uur vliegen.

Europa is belangrijk voor Nederland. VNO-NCW benadrukte in haar campagne terecht dat we dat niet moeten onderschatten. Export is een van de dragers van het herstel van Nederland. Een Europa zonder grenzen is een groot goed, ook voor de grafische industrie.

Dia3

Het ‘level playing field’ tussen de lidstaten moet daarbij nog wel eerlijker worden. De regelgeving op het gebied van arbeidsvoorwaarden, veiligheid, duurzaamheid en aanbesteden dient zo veel als mogelijk op hetzelfde niveau voor alle Europese landen te worden gebracht. Wij, met onze sterk concurrerende bedrijven, hebben daar alle belang bij.

Dames & heren,

Dia4

Over precies een maand begint de zomer. Is dat ook het geval voor onze economie? De economische groei in de Europese Unie verbreedt zich en ook het aantal werklozen daalt sneller dan verwacht. &#822De tekorten zijn afgenomen, de investeringen trekken aan en, heel belangrijk, de arbeidsmarkt begint zich te herstellen”, meldde de Europese Commissie in de jongste prognose van begin mei.

Voor eigen land springen de signalen van oranje naar groen. Zo stelde de Rabobank in de Sectorprognoses 2014 van april de groeiverwachting voor de meeste sectoren naar boven bij ten opzichte van een half jaar geleden. Het bedrijfsleven profiteert van het onverwacht snelle herstel van de economie.

Dia5

Volgens minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën kan de crisis die in 2008 begon na zes jaar in de geschiedenisboeken. “De groeiverwachting voor dit jaar is 1,2 procent en voor volgend jaar 1,4 procent. Het trekt dus aan. Het ligt er aan hoe je het einde definieert, maar op zichzelf lijkt de crisis voorbij.”

Dia6

Toch blijven er zorgen. Zo zal het nog geruime tijd duren voordat in ons eigen land het aantal werklozen zal gaan afnemen. Vooral ouderen en intreders worden erdoor getroffen: 55-plussers die zonder werk komen te zitten, vinden erg lastig een baan. Ik kom er dadelijk op terug bij onze eigen bedrijfstak.

Niet alleen het bedrijfsleven profiteert van de aantrekkende economie. Het begrotingstekort van de overheid daalt tot onder de drie, en volgens sommige Europese economen, zelfs tot onder de twee procent.

Dia7

Het CBS schrijft op basis van de Voorjaarsmeting dat ondernemers in de industrie dit jaar 9 procent meer verwachten te investeren dan in 2013. De investeringsverwachtingen voor 2014 blijken echter sterk te fluctueren bij de diverse bedrijfstakken.

Ondernemers in de papier en grafische industrie verwachten minder te investeren dan in 2013. Dat brengt ons dichter bij huis: bij onze eigen bedrijfstak.

Dia8

Onderzoekers van de ING Bank concluderen in ‘Visie op sectoren 2014’ dat de druk op onze industrie aanhoudt. Het probleem zit volgens de onderzoekers niet in de productieomvang, maar in de marge-ontwikkeling.

Ook stellen ze dat overcapaciteit leidt tot een afname van het aantal bedrijven. Daarnaast noemt de bank ‘klant-specifieke oplossingen’ en ‘flexibiliteit’ als belangrijkste succesfactoren.

Dat zijn geen verrassende conclusies. Ik wil er nog een factor aan toevoegen: ‘het ‘betalingsgedrag’. Onze leden zijn geen banken. Wij zijn productiebedrijven die hard moeten knokken in een zeer competitieve markt.

Dia9

Het kan dan niet zo zijn dat klanten pas na zestig of negentig dagen betalen! Zelfs de overheid maakt zich hier schuldig aan. We kennen onze eigen leveringsvoorwaarden en daarbij geldt altijd de wettelijke betaaltermijn – tenzij onderling van te voren anders afgesproken – van maximaal dertig dagen. Het zelf voor bank moeten spelen, brengt bedrijven onnodig in grote problemen.

Dia10

Bij alle macro-economische beschouwingen is het uiteraard ook belangrijk te weten hoe we zelf als bedrijf acteren. Daar gaan we na de pauze mee aan de slag. Voorafgaand aan deze Ledenraad bent u uitgenodigd mee te doen aan de business-innovatiescan. Prof. Henk Volberda deelt later met u de resultaten en trekt conclusies.

Dia11U ontving het Jaarverslag 2013 Print pakt. Over die campagne komen we later nog uitgebreid te spreken. In 2013 zijn er door het KVGO veel initiatieven ontplooid zoals u zelf wellicht heeft meegemaakt of in het Jaarverslag heeft gelezen De bureaumedewerkers, het bestuur en talloze leden hebben zich daarvoor ingezet. Dank daarvoor.

Dia12

Alle inspanningen ten spijt, zijn we als vereniging niet in staat het tij van de structurele en conjuncturele veranderingen die onze bedrijfstak ondergaan te keren. Telden we in 2008 nog 2.027 actieve leden en business partners, eind 2013 bedroeg dat aantal 1.273.

Dia13

De vereniging bracht in 2008 4,7 miljoen euro aan contributie op. In 2013 was dat een dikke 3 miljoen euro. Het bestuur heeft de belangrijkste taken van de vereniging opnieuw gedefinieerd en ondanks de daling de dienstverlening aan de leden op de kernactiviteiten overeind gehouden. Later deze Ledenraad volgt een toelichting op de concept Jaarrekening 2013.

Dia14

Binnen de werkgroep insolventierecht van VNO NCW en MKB-Nederland vraagt de nieuwe wetgeving rond faillissementen, en dan onder andere de ‘pre-pack’, veel tijd en energie. Er zijn diverse wetsvoorstellen variërend van civielrechtelijk bestuursverbod, dwangakkoord, ‘pre pack’ tot de positie van de curator als fraudebestrijder.

Eén van de voorbeelden van zo’n pre-pack is de doorstart van Marlies Dekkers. In Nederland is het wetsvoorstel voor de pre-pack – de Wet continuïteit ondernemingen I – openbaar gemaakt. Ik citeer een lid van de werkgroep mr. Bruno Tideman.

“Het wetsvoorstel bepaalt dat de aanvrager aannemelijk dient te maken dat met de aanwijzing het belang van zijn gezamenlijke schuldeisers of belangen van maatschappelijke aard, zoals de openbare orde en veiligheid, de continuïteit van de onderneming en het behoud van werkgelegenheid, gebaat zijn. Indien summierlijk daarvan blijkt, dient de rechtbank de aanvraag toe te wijzen.

Dia15

Dit zijn vage criteria en de wetgever lijkt de rechtbank met de summiere toetsing ervan te dwingen tot een ruimhartig beleid. Dit is onverstandig, want de pre-pack is geen Haarlemmer olie die voor elke kwaal een remedie biedt. Het is bovendien een procedure die in alle beslotenheid plaatsvindt. Hoofdregel is dat gerechtelijke procedures openbaar zijn. Van een hoofdregel moet je slechts in uitzonderlijke gevallen afwijken.

Dat neemt niet weg dat er situaties kunnen zijn waarin een abrupt faillissement resulteert in een onbeheersbare situatie. Die kan er toe leiden dat de waarde van de onderneming verdampt en de daaraan verbonden werkgelegenheid verloren gaat. Ook is denkbaar dat een onvoorbereid faillissement leidt tot maatschappelijke schade.

De pre-pack is wel degelijk een welkome aanvulling. Juist daarom moet voorkomen worden dat dit middel kan worden benut door ieder bedrijf met financiële moeilijkheden dat wil doorstarten.”

Tot zover het juridische verhaal van mr. Tideman. Ik zei het eerder. Onze stellingname op dit dossier is kritisch. Zeker in onze industrie, waar de markt krimpt, ligt het maatschappelijk belang niet bij het faciliteren van een doorstart, ons belang is gelegen in een gezonde branche. Kortom: pre-pack alleen als er grote maatschappelijke belangen in het spel zijn – en dat moet heel goed worden afgewogen. Daarnaast is het terecht dat faillissementsfraudeurs eindelijk eens worden aangepakt.

Dia16

Er spelen meer juridische zaken. Ze hebben gemeen dat ze lang lopen, nauwelijks op belangstelling kunnen rekenen en toch voor de bedrijfstak en individuele ondernemer grote gevolgen kunnen hebben. Daarom investeren we ook hier als vereniging tijd en energie.

Op 9 april 2013 is een rechtszaak aanhangig gemaakt bij het Europees Gerecht. Rechters buigen zich over de vraag of kokers en cilinders wel of niet verpakkingen zijn in de zin van de Europese richtlijn Verpakkingen. Deze rechtszaak is van belang voor Nederlandse bedrijven in verband met de ‘Afvalbeheersbijdrage verpakkingen’ die betaald moet worden aan de Stichting Afvalfonds verpakkingen.

Het KVGO adviseert bedrijven om bij het doen van de opgave van de hoeveelheid verpakkingsmateriaal aan de Stichting Afvalfonds direct bezwaar te maken tegen de heffing op rollen, kokers, kernen en cilinders. Dit in afwachting van een uitspraak van de Europese rechter, die overigens nog jaren op zich kan laten wachten.

Bovendien lopen er zaken van de fiscus tegenover enkele van onze leden op het gebied van zelfklevende etiketten. Ook de bedrijven die aangifte doen over de drager van zelfklevende etiketten raden wij aan om bezwaar tegen de heffing te maken.

Dia17

Als laatste voorbeeld van werk achter de schermen wil ik de brief noemen, ondertekend door Bernhard Wientjes en mijzelf, die we eind april naar de minister van Veiligheid en Justitie in Den Haag stuurden. We vragen daarin aandacht voor de Concept Regeling Algemene Databescherming die voor onze bedrijfstak in Europa zeer nadelig kan uitpakken.

Het voorstel van de Europese Commissie beperkt aanzienlijk de advertentiemogelijkheden van het bedrijfsleven en heeft daarmee een grote impact op de gehele advertentiesector en de grafimediabranche in het bijzonder. Gepersonaliseerd drukwerk en geadresseerde direct marketing-uitingen zijn cruciaal voor onze sector.

In Nederland hebben we overigens een en ander goed geregeld via de Stichting Postfilter. We staan bij ons pleidooi niet alleen. Ook Intergraf stuurde een brief met soortgelijke inhoud naar de Commissie. Drukwerk maakt onderdeel uit van een gebalanceerde mediamix en heeft inclusief zakelijk communicatie een sociaal, culturele en economische waarde. Die moet voor Europa behouden worden.

Dia18

Andere activiteiten zijn beter zichtbaar. Samen met onze sociale partners, FNV Kiem, CNV Media en ZSO gaan we het land in met een serie sessies over de webbased RI&E. Er is hard gewerkt aan een volledig nieuwe, interactieve arbo RI&E grafimedia versie 4.0. Daarbij staan de branche-afspraken over veiligheid, gezondheid en welzijn voorop.

Hiermee beschikt de bedrijfstak opnieuw over een innovatieve RI&E. De app neemt veel werk uit handen, beschikt over een dashboard plus benchmark en is onder andere te gebruiken met tablet, of smartphone. Werkplekboordeling, bijvoorbeeld door het nemen van foto’s, wordt hiermee een stuk eenvoudiger.

Ik zou nog terugkomen op de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in onze bedrijfstak. Duizenden banen in onze bedrijfstak zijn de afgelopen jaren verdampt. De digitalisering van de samenleving raakt veel bedrijven stevig. Deze trends van krimp en transitie naar digitaal zetten door. Samenwerken binnen de creatieve industrie is daarom van groot belang.

Dia19

Minister Lodewijk Asscher van SZW heeft tot 2016 600 miljoen euro beschikbaar gesteld om mensen aan het werk te krijgen en te houden. We spannen ons maximaal in om werknemers van werk naar werk te begeleiden. Onder de vlag van OCI, het Ontwikkelingsfonds voor de Creatieve Industrie, sloegen de grafimedia-, de uitgeverij- en de kantoorbranche de handen ineen en dienden voor in totaal 23 miljoen euro aan sectorplannen in.

Er wordt zoveel mogelijk gekozen voor een infrastructuur die zijn waarde heeft bewezen. Denk aan C3 werkt! Wat zijn de hoofdlijnen van de drie plannen?

• Van-werk-naar-werk-begeleiding. Medewerkers die om economische redenen hun baan zijn kwijt geraakt, dan wel binnenkort kwijtraken, helpen bij het vinden van ander werk binnen of buiten de eigen sector.

• Mobiliteit en duurzame inzetbaarheid. Het creëren en vergroten van het bewustzijn en het aanzetten tot actie op het gebied van mobiliteit en duurzame inzetbaarheid.

• Scholing. Medewerkers bijspijkeren zodat zij vakinhoudelijk mee kunnen gaan met de ontwikkelingen.

• Instroom van jongeren. Ontstaat er ondanks de afname van werkgelegenheid toch perspectief voor instroom? Dan bieden we jongeren een kans op werk.

Dia20

Met de sociale wetgeving die in hoog tempo op ons werkgevers afkomt, is het zaak alert te reageren. Ik ben er dan ook trots op dat we er als KVGO in zijn geslaagd om als eerste branchevereniging in Nederland voor onze leden een mantelovereenkomst met assuradeur VSZ en Mercer voor het eigen risicodragerschap van de Ziektewet te sluiten. Het gaat bij de ziektewet om uitkeringen aan werknemers, die inmiddels uit dienst zijn.

Het private mantelcontract dat het KVGO sloot, voorziet in kortingen op de premie die anders via het UWV wordt geheven. We gaan er namelijk van uit dat met een private aanpak het ziektewetrisico veel beter beheerst kan worden. Re-integratiebedrijf Acture gaat daarvoor zorgen.

Dia21

Iets heel anders. PostNL besloot de huidige ‘sorteermachines-groot’ te vervangen. Daarbij moderniseert de organisatie de aanlevering en het e-sort programma. Dit betekent een verandering in de werkwijze voor alle grafische bedrijven die nu partijen post gesorteerd aanleveren aan PostNL.

Het KVGO is met een werkgroep nauw betrokken bij dit hele proces. Een commissie met daarin deskundigen vanuit KVGO-leden bedrijven waken over de belangen van alle bedrijven die partijenpost aanleveren. Voor betrokken bedrijven is het belangrijk kennis te nemen van de mogelijke veranderingen. Voor hen organiseerden we een bijeenkomst in Rotterdam.

Ik wilde het bij deze compacte opsomming laten. Veel valt er te zeggen over sociale innovatie en de ontwikkelingen rond de Comfortabele arbeidsovereenkomst. Daarvoor verwijs ik naar het agendapunt dat we dadelijk gaan behandelen. Hetzelfde geldt voor de benoemingen van bestuur en voorzitter.

Dia22

De campagne Print pakt krijgt meer vorm. In het Jaarverslag beschrijven we de trends in negen productgroepen. Dat vormt de basis voor verder onderzoek en het verspreiden van kennis.

Dat kunnen we niet alleen als bestuur en evenmin als vereniging met ruim 1.200 leden. De website www.printpakt.nl zal gevuld worden met gereedschap dat door iedereen die in de bedrijfstak werkt gebruikt kan worden. Dan hebben we het over 22.000 mensen met evenzovele gezinnen.

We mikken met de campagne niet op de consument, maar wel op degenen die nadenken over de keuze tussen digitaal en print: marketeers, de inkopers van drukwerk, grafische vormgevers en uitgevers

Met een gezamenlijke inspanning moet het mogelijk zijn de beeldvorming van drukwerk in evenwicht te brengen met de werkelijkheid: zeker er vinden grote veranderingen plaats in het medialandschap, maar de communicatiekracht van drukwerk staat recht overeind. Bram ter Beek gaat straks dieper in op de stand van zaken.

Dames & heren,

Liggen de slechte jaren achter ons? De economie lijkt aan te trekken, mits de crisis aan de oostgrenzen van Europa wordt bedwongen. Onze bedrijfstak maakte in de afgelopen zes jaar een harde sanering door. Onze analyse dat we jaarlijks circa tien procent van de ondernemingen zouden zien verdwijnen is helaas bewaarheid. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat we aan die trend – ondanks de oplevende economie – nog geen eind zien komen.

Maar ik wil zeker niet in mineur eindigen. We zitten hier met een kleinere groep ondernemers in een compactere bedrijfstak. We realiseren met zijn allen nog altijd een kapitale omzet van circa 5,5 miljard euro per jaar.

Als de economie aantrekt, betekent dit dat we onder iets minder hectische omstandigheden kunnen ondernemen in deze niet altijd gemakkelijke, maar altijd fascinerende industrie.

Ik wens een u een goede Ledenraad.