Sterkte van grafimedia Eén dunne krant. Veertien boeken in de kast. De Margriet, nauwelijks geïllustreerd in zwart/wit. De kruidenier verpakte zijn waren achter de toonbank. Reclameborden waren van karton. Dat was de vorige eeuw. Dat was toen. In een halve eeuw is het grafisch landschap dramatisch veranderd. Kranten verschijnen meer en meer op tabloid-formaat. Geïllustreerde tijdschriften over alle mogelijke onderwerpen puilen het schap uit. Verpakkingen geven het laatste zetje tot de impulsaankoop. Kleurrijk reclamedrukwerk is onderdeel van uitgekiende marketingstrategieën. Gutenberg smeedde losse letters aaneen tot regels en uiteindelijk tot boeken. Offset verving lood, de computer de zetter. De snelheid waarmee grafimedia-ondernemingen veranderen accelereert met de dag. Wanneer Gutenberg in 1960 door een drukkerij had kunnen lopen, zou hij het drukprocédé goed hebben begrepen en kunnen volgen. Vandaag is het ambachtelijke handwerk verdwenen achter beeldschermen, in netwerken, verstopt in servers. Van een ambachtsman ontwikkelde de graficus zich in hoog tempo tot een industriële dienstverlener, waarbij vernieuwing minstens zo belangrijk is als het leveren van een perfect grafisch product. Veel is er veranderd en tegelijkertijd is opmerkelijk veel hetzelfde gebleven. De grafische bedrijfstak stond altijd in het centrum bij het verspreiden van informatie. De vrijheid van drukpers is niet voor niks in onze grondwet vastgelegd. Probeer het eens. Wie achter een bureau zit, aan de keukentafel of op een makkelijke bank en zijn of haar ogen laat dwalen door de ruimte ziet drukwerk. Niet te vermijden drukwerk. Onvoorstelbaar veel drukwerk. Drukwerk in allerlei vormen en kleuren. Drukwerk dat verleidt, verhalen vertelt of mededelingen doet. Drukwerk waar je om moet lachen of dat direct naar het oud papier verhuist. Drukwerk in al zijn verscheidenheid met één gemeenschappelijk doel: de lezer of de kijker informeren. De markt verandert De markt verandert en dus veranderen de producten van de grafimedia-industrie. De samenleving individualiseert. Betekent dat automatisch het einde van de hoge oplagen? Het antwoord is nee: kleinere oplagen betekenen niet automatisch minder drukwerk. Integendeel: de markt voor drukwerk groeit jaarlijks met een gestage drie procent. Bovendien zal de diversiteit aan producten toenemen. De ene keer zal informatie op maat de individuele consument alles vertellen over zijn of haar verzekering, de reis naar het buitenland of de aanbieding van de groenteboer om de hoek. De andere keer blijven verpakkingen, kranten en reclamefolders de lezers en consumenten massaal informeren. De productie verandert Veel, heel veel informatie is digitaal. Was de graficus ooit drukvormvoorbereider, drukker, of afwerker, nu vloeien die stappen in elkaar over en wordt het grafimedia-bedrijf het punt waar alle vloeibare informatie uit databases, uit opmaakstations, uit netwerken, uit kantoren stolt tot producten. Producten die van papier kunnen zijn, maar evengoed op internet gepubliceerd kunnen worden of op een cd-rom. Grafimedia-bedrijven staan niet alleen meer in het centrum bij de fysieke productie van informatie, maar weten ook informatie te maken van ongestructureerde data. Drukwerk is een gecompliceerd product. Om het te maken zijn verschillende stappen noodzakelijk: die van de drukvormvoorbereiding of prepress, het drukken en tot slot het afwerken. Vakmensen met oog voor detail, voor kleur en voor vorm, voor snelheid en voor nauwkeurigheid, produceren dagelijks de papieren producten die zo vanzelfsprekend lijken. De oranje pakken sinasappelsap die allemaal exact dezelfde kleur hebben, hoewel ze uit vier verschillende drukkerijen afkomstig zijn. De direct mail die de ontvanger van de informatie correct en persoonlijk aanspreekt. De aanbieding van het grote warenhuis, waarin de cappuccino roomwit en de lederen sofa diepblauw van de pagina afspat. De krant die na middernacht wordt afgesloten en toch voor het krieken van de dag op de deurmat ligt. De technische perfectie die grafimedia-bedrijven weten te bereiken, weerhoudt ze er niet van naar verdere verbeteringen en vernieuwingen te zoeken. Grafimedia-bedrijven proberen de manier waarop ze hun producten maken, steeds handiger aan te pakken, sneller te laten lopen. Ze automatiseren waar ze dat kunnen. Bij een gecompliceerde werkstroom zoals in een grafimedia-bedrijf is dat niet eenvoudig. Veel producten worden slechts één maal gemaakt en altijd op bestelling. Er is geen enkele drukker die in slappe tijden voorraden kan aanleggen, om wanneer het druk is deze aan de klant te leveren. Een grafimedia-bedrijf automatiseert een ambacht. De techniek verandert Het machinepark van het moderne grafimedia-bedrijf houdt met die ontwikkeling gelijke tred. Printers, die drukwerk kunnen personaliseren of zelfs individualiseren tot een oplage van één in kleur, hebben vaste voet gekregen in de grafische bedrijfstak. De offsetwereld, inmiddels meer dan een eeuw oud, zoekt eveneens naar nieuwe wegen. Computers belichten pagina’s rechtstreeks op film of drukplaten. Persenbouwers experimenteren met machines waarbij de drukplaat op de pers zelf wordt belicht. Wie eenmaal door een drukkerij loopt, vergeet nooit meer de aanblik van solide drukpersen, het geluid van een offsetpers die vijftienduizend vel per uur bedrukt. Dit beeld behoeft bijstelling. Binnen grafimedia-bedrijven staan net zoveel beeldschermen als in een bank of wel willekeurig kantoor dan ook. Overduidelijk bij de prepress, maar ook rond de drukpers en de afwerkapparatuur. Vergaarmachines worden vanaf een centraal punt bestuurd, snijmessen zijn computergestuurd. De kmst van internet is niet aan deze bedrijven voorbij gegaan. Steeds vaker worden de mogelijkheden van het web benut als manier om direct met de klant te communiceren, om 24 uur per etmaal zeven dagen in de week drukwerk te kunnen bestellen. Er zijn grafische ondernemingen die websites voor hun opdrachtgevers bouwen. Belangrijker is echter om de band die ze met hun klanten hebben te verstevigen. De ene keer door een eigen bedrijfspresentatie op het web te zetten. De andere keer kunnen opdrachtgevers via het web offertes aanvragen, orders voor drukwerk plaatsen en soms zelfs direct zien in welke fase van de productie hun order is. Deze vorm van e-commerce bestond vijf jaar geleden nog niet. Vervolg artikel "De grafische bedrijfstak"